Ερωτήσεις και απαντήσεις για ΟΜΙΚΡΟΝ..Mέρος Α΄

Εισαγωγή

Ο  SARS –CoV-2 είναι ένας από τους 7 κοροναϊους που μολύνουν τον άνθρωπο και μπορούν να διαδοθούν ευρέως. Οι κορονοϊοί προκαλούν ποικίλης βαρύτητας νόσο από απλό κρυολόγημα έως σοβαρού βαθμού δυνητικά θανατηφόρα λοίμωξη κατώτερου αναπνευστικού. Η νόσος Covid-19 που προκαλεί ο SARS –CoV-2 δεν είναι απλά μια λοίμωξη του αναπνευστικού, αλλά προκαλεί σειρά συμπτωμάτων σε πολλά συστήματα του ανθρώπινου σώματος.

Έχουν περάσει 23 μήνες  από τότε που αυτό το μικροσκοπικό κομμάτι γενετικού υλικού άλλαξε τις ζωές μας για πάντα.    

Για να μπορέσει ένας ιός να μολύνει τον άνθρωπο πρέπει να  βρει τον κατάλληλο υποδοχέα, το κατάλληλο δηλαδή μόριο στην επιφάνεια του κυττάρου στόχου που θα τον βοηθήσει να έρθει σε επαφή και να εισέλθει εντός του κυττάρου και να αναπαράγει το γεννητικό του υλικό χρησιμοποιώντας τα οργανίδια του ώστε να πολλαπλασιαστεί. Πολλές φορές αυτό απαιτεί μια μακρόχρονη πορεία κατά τη διάρκεια της οποίας επισυμβαίνουν  πολλές μεμονωμένες αλλαγές στο γονιδίωμα του (μετάλλαξη), σε συνδιασμό με  σημαντικές γενετικές αλλαγές που προκύπτουν από  ανταλλαγή γενετικού υλικού από παρόμοιους ιούς, μια διαδικασίας που λέγεται ανασυνδυασμός μέχρι τελικά να προκύψει ένα στέλεχος που έχει την ικανότητα να μολύνει τον άνθρωπο και να προκαλεί νόσο .  Ο σκοπός του δεν είναι να σκοτώσει τον άνθρωπο ή να προκαλέσει νόσο αλλά να διαδοθεί όσο πιο ευρέως μπορεί. Ετσι όποιο στέλεχος είναι πιο μεταδοτικό αυτό το στέλεχος θα επικρατήσει  μέσω φυσικής επιλογής

Η νοσολογική οντότητα που θα προκύψει, η κλινική εικόνα και η βαρύτητα των συμπτωμάτων θα εξαρτηθεί από το είδος του υποδοχέα και την κατανομή του στο όργανο στόχο. Η είσοδος του ιού SARS –CoV-2  στο ανθρώπινο σώμα γίνεται μέσω σύνδεσης με τον υποδοχέα του ACE-2 μιας φυσιολογικής πρωτεΐνης που υπάρχει στον οργανισμό η οποία λειτουργεί σαν κερκόπορτα για την είσοδο του ιού στο κύτταρο

Μετά την είσοδο του ο ιός πολλαπλασιάζεται και προκαλεί  ιστική βλάβη μέσω καταστροφής των ενδοθηλιακών κυττάρων ,της εσωτερικής δηλαδή στιβάδας των αγγείων, γεγονός που έχει αποτέλεσμα την μικροαγγειακή δυσλειτουργία  και τελικά θρόμβωση και φλεγμονή. Η βασική παθοφυσιολογία όμως της νόσου  Covid-19 οφείλεται στην αντίδραση του ίδιου του οργανισμού που στην προσπάθειά του να σκοτώσει τον ιό εκκρίνει ουσίες που είναι φυσιολογικοί μεσολαβητές της φλεγμονής – σε τόσο υπερβολικό βαθμό που αναφέρεται σαν καταρράκτης κυτταροκινών – που μπορεί να οδηγήσει σε σηπτικό σοκ, δυσλειτουργία οργάνων και στο σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας

Οι ιοί αλλάζουν συνεχώς μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται μετάλλαξη. Καθώς ένας ιός μεταλλάσσεται, εμφανίζονται νέες παραλλαγές.

Αυτή η διαδικασία είναι φυσιολογική και αναμενόμενη Το τελευταίο διάστημα αυτό που έχει ανησυχήσει ιδιαίτερα την επιστημονική κοινότητα που αφορά το νέο κορονοϊό είναι οι μεταλλάξεις Η εμφάνιση μεταλλάξεων είναι ένα φυσικό και αναμενόμενο συμβάν στην εξέλιξη ενος ιού

Βασικοί ορισμοί

Μετάλλαξη: Μια μετάλλαξη αναφέρεται σε μια μεμονωμένη αλλαγή κατά τη διάρκεια της μετάφρασης στο γονιδίωμα ενός ιού (γενετικό κώδικα). Οι μεταλλάξεις συμβαίνουν συχνά, αφορούν αντικατάσταση, έλλειψη ή επιπλέον προσθηκη μίας βάσης, συνήθως δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία αλλά μόνο μερικές φορές αλλάζουν τα χαρακτηριστικά του ιού.

Γενεαλογία: Η γενεαλογία είναι μια ομάδα στενά συγγενών ιών με κοινό πρόγονο. Ο SARS-CoV-2 έχει πολλές γενεαλογίες. όλα προκαλούν τη νόσο COVID-19.

Παραλλαγή: Μια παραλλαγή είναι ένα ιϊκό γονιδίωμα (γενετικό κώδικα) που μπορεί να περιέχει μία ή περισσότερες μεταλλάξεις..

Φανταστείτε ότι ένας ιός είναι σαν ένα δέντρο. Καθώς το δέντρο μεγαλώνει, τα κλαδιά μεγαλώνουν.

Τώρα σκεφτείτε τα κλαδιά σε ένα δέντρο… είναι όλα παρόμοια αλλά εξακολουθούν να διαφέρουν, ακριβώς όπως οι παραλλαγές.

Μερικές φορές εμφανίζονται νέες παραλλαγές αλλά πεθαίνουν. Άλλες φορές, οι νέες παραλλαγές είναι αρκετά ισχυρές ώστε να συνεχίσουν να αναπτύσσονται και μπορούν να εξαπλωθούν ευρέως.

Τα κλαδιά μπορούν να αναπτυχθούν γύρω από πράγματα που εμποδίζουν τους δρόμους τους.

 

Με τον ίδιο τρόπο, ορισμένες παραλλαγές μπορούν να αντισταθούν σε πράγματα, όπως τα εμβόλια και η θεραπεία, που προσπαθούν να εμποδίσουν την πορεία τους. Όταν συμβεί αυτό, αυτές οι παραλλαγές πρέπει να παρακολουθούνται πιο προσεκτικά.

Οι επιστήμονες μελετούν και συγκρίνουν παραλλαγές ώστε να μπορούν να παρακολουθούν την εξάπλωσή τους και να γνωρίζουν πότε είναι πιο επικίνδυνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια ομάδα παραλλαγών με παρόμοιες γενετικές αλλαγές, όπως μια καταγωγή ή μια ομάδα γενεαλογικών γενεών, μπορεί να οριστεί από τους οργανισμούς δημόσιας υγείας ως Παραλλαγή Ενδιαφέροντος (VOI) ή Παραλλαγή Ανησυχίας (VOC) λόγω κοινών χαρακτηριστικών που ενδέχεται να απαιτούν συγκεκριμένη δράση για τη δημόσια υγεία

Παραλλαγή ανησυχίας (VOC)

Μια παραλλαγή για την οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι προκαλεί αύξηση της μεταδοτικότητας, ή πιο σοβαρή ασθένεια (για παράδειγμα αυξημένες νοσηλείες ή θάνατοι), σημαντική μείωση της εξουδετέρωσης από αντισώματα που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια προηγούμενης μόλυνσης ή εμβολιασμού, μειωμένη αποτελεσματικότητα θεραπειών ή εμβολίων. Ενδείξεις ουσιαστικά μειωμένης ευαισθησίας σε μία ή περισσότερες κατηγορίες θεραπειών ή αποτυχία να διαγνωστεί από τα υπάρχοντα τεστ ανίχνευσης.

Οι παραλλαγές που προκαλούν ανησυχία ενδέχεται να απαιτούν μία ή περισσότερες κατάλληλες ενέργειες για την προστασία της δημόσιας υγείας, όπως κοινοποίηση στον ΠΟΥ

Με βάση τα χαρακτηριστικά της παραλλαγής, πρόσθετες εκτιμήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών τεστ ανίχνευσης ή την τροποποίηση εμβολίων ή θεραπειών.

Οι τρέχουσες παραλλαγές ανησυχίας στις Ηνωμένες Πολιτείες που παρακολουθούνται στενά είναι η ΔΕΛΤΑ Delta και η ΟΜΙΚΡΟΝ Omicron

Ερωτήσεις και απαντήσεις για ΟΜΙΚΡΟΝ

Μία νέα γενεαλογία της παραλλαγής του κορωνοϊού Όμικρον εντοπίστηκε στην πολιτεία Κουίνσλαντ της Αυστραλίας. Η γενεαλογία εντοπίστηκε σε ταξιδιώτη που έφτασε από τη Νότια Αφρική.

Η νέα γενεαλογία έχει περίπου τις μισές παραλλαγές γονιδίων από την αρχική και δεν μπορεί να ανιχνευθεί με τον τυπικό προσυμπτωματικό έλεγχο, εξήγησε στους δημοσιογράφους ο αναπληρωτής επικεφαλής υγείας της πολιτείας Πίτερ Άιτκεν.

Πιο συγκεκριμένα έχει περίπου τις μισές, ή 14 από τις μεταλλάξεις του γονιδιώματος της συμβατικής παραλλαγής Όμικρον αλλά δεν διαθέτει μία γενετική μεταβολή που συνδέεται με το γονίδιο S, η οποία επιτρέπει στα τεστ PCR να χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πιθανών κρουσμάτων.

Η ανακάλυψη «θα οδηγήσει σε βελτιώσεις στους ανθρώπους που αναγνωρίζουν την πιθανή εξάπλωση της Όμικρον σε όλες τις κοινότητες», είπε ο Άιτκεν.

Η νέα γενεαλογία έχει αρκετούς δείκτες με βάση τους οποίους «μπορούμε να την ταξινομήσουμε ως την Όμικρον, αλλά δεν γνωρίζουμε αρκετά σχετικά με το τι σημαίνει αυτό, όσον αφορά την κλινική βαρύτητα, την αποτελεσματικότητα του εμβολίου», είπε ο Άιτκεν. «Τώρα έχουμε Όμικρον και Όμικρον», είπε χαρακτηριστικά.

Η είδηση ήρθε σε μια περίοδο που το Κουίνσλαντ ετοιμάζεται να ανοίξει ξανά τα σύνορά του με την υπόλοιπη Αυστραλία, την ερχόμενη Δευτέρα.

Η νέα γενεαλογία έχει εντοπιστεί επίσης μεταξύ των κρουσμάτων Covid στη Νότια Αφρική, την Αυστραλία και τη Βρετανία.  Οι Βρετανοί την ονόμασαν «αόρατη».

Η ανακάλυψη μπορεί να αποτελέσει πισωγύρισμα για τους επιστήμονες που αγωνίζονται να κατανοήσουν τον πλήρη αντίκτυπο της παραλλαγής Όμικρον, και κυρίως κατά πόσο διαφεύγει των εμβολίων.

Αν και οι περισσότερες γενετικές αλλαγές είναι αβλαβείς καθώς μεταλλάσσονται οι ιοί, ορισμένες μπορούν να κάνουν, για παράδειγμα, τη μετάλλαξη πιο ικανή στη μόλυνση των κυττάρων, ή στην αποφυγή των αντισωμάτων. Καθημερινά μαθαίνουμε πολλά για την παραλλαγή Omicron. Όσον αφορά τη μεταδοτικότητα, βλέπουμε έναν πραγματικά αυξημένο ρυθμό ανάπτυξης της Omicron σε σχέση με άλλες παραλλαγές ανησυχίας. Αυτές είναι μερικές από τις πιο απότομες αυξήσεις που έχουμε δει μέχρι σήμερα. Γνωρίζουμε ότι έχει αυτό που ονομάζουμε πλεονέκτημα ανάπτυξης έναντι της Delta. Και αυτό σημαίνει ότι βλέπουμε μια μεγάλη αύξηση στις περιπτώσεις που ανιχνεύεται το Omicron.

Αυτή τη στιγμή η Omicron έχει εντοπιστεί σε περισσότερες από 77 χώρες, αλλά είναι πιθανό να υπάρχει και σε άλλες χώρες. Το μεγάλο ερώτημα αυτή τη στιγμή είναι πώς θα ανταγωνιστεί η Omicron τις άλλες παραλλαγές που κυκλοφορούν σε πληθυσμούς; Για παράδειγμα, η Omicron θα ξεπεράσει τη Delta ή όχι; Είναι ακόμα λίγο νωρίς για να έχουμε πλήρη κατανόηση, αλλά αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι ορισμένες από τις μεταλλάξεις που εντοπίζονται στην Omicron θα προσφέρουν ένα πλεονέκτημα ανάπτυξης, θα το επιτρέψουν να είναι πιο μεταδοτικό. Άρα, αυτή είναι μια ανησυχία που έχουμε και, όπως γνωρίζουμε, εάν υπάρξει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα, που είναι αυτό που βλέπουμε, θα έχουμε περισσότερα κρούσματα. Περισσότερα κρούσματα σημαίνουν περισσότερες νοσηλείες και περισσότερες νοσηλείες μπορούν να φέρουν τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης που είναι ήδη υπερφορτωμένα σε μια κατάσταση όπου οι άνθρωποι δεν θα λαμβάνουν την κατάλληλη φροντίδα που χρειάζονται.

Μία από αυτές, η μετάλλαξη N501Y, υπάρχει επίσης στην παραλλαγή που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία έχει κάνει τον ιό πιο μεταδοτικό και προκάλεσε νέα αύξηση των κρουσμάτων εκεί. Φαίνεται ότι βοηθά τον ιό να δεσμεύεται πιο εύκολα στις πόρτες των κυττάρων μας που ονομάζονται υποδοχείς ACE2.

Η άλλη μεγάλη αλλαγή ήταν η μετάλλαξη E484K, η οποία ανταλλάσσει ένα αρνητικά φορτισμένο αμινοξύ με ένα θετικά φορτισμένο. Αυτή η αλλαγή καθιστά πιο δύσκολο για τα αντισώματα μας – τα οποία τείνουν να προτιμούν αρνητικά φορτισμένους στόχους – να κολλήσουν, όπως η αλλαγή της πόλωσης ενός μαγνήτη.

Η Όμικρον προκαλεί πιο σοβαρή ασθένεια; Και ποια είναι τα συμπτώματα που βλέπουμε μέχρι τώρα;

Ακόμη μαθαίνουμε για τη σοβαρότητα. Γνωρίζουμε ότι τα άτομα με Omicron μπορεί να έχουν όλο το φάσμα της νόσου, από ασυμπτωματική λοίμωξη, ήπια μόλυνση, άτομα που χρειάζονται νοσηλεία. Υπάρχουν όμως και άτομα που έχουν πεθάνει από την Omicron. Έχουμε όντως αρχικές αναφορές που υποδηλώνουν ότι την Omicron είναι λιγότερο σοβαρό σε σύγκριση με το Delta. Τώρα, μην ξεγελιέστε! Ακόμα κι αν έχουμε έναν ιό που προκαλεί λιγότερο σοβαρή ασθένεια, αυτός ο ιός μπορεί να επηρεάσει ευάλωτους πληθυσμούς. Και γνωρίζουμε άτομα με υποκείμενες παθήσεις, άτομα προχωρημένης ηλικίας, εάν έχουν μολυνθεί με οποιαδήποτε παραλλαγή του SARS-CoV-2, συμπεριλαμβανομένου του Omicron, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν σοβαρή ασθένεια. Επομένως, είναι πολύ σημαντικό ακόμα κι αν δούμε πιο ήπια ασθένεια, να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μειώσουμε τη μετάδοση σε όλους τους πληθυσμούς, σε άτομα που έχουν εμβολιαστεί, καθώς και σε άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί.

Όσον αφορά την παρουσίαση της νόσου, υπάρχουν πολλές μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη που εξετάζουν αυτό και άτομα που έχουν μολυνθεί με το Omicron σε σύγκριση με άλλες παραλλαγές. Δεν έχουμε δει αλλαγή στο προφίλ της νόσου. Για παράδειγμα, δεν έχουμε δει αλλαγή στα συμπτώματα που παρουσιάζουν οι άνθρωποι με το Omicron σε σύγκριση με το Delta. Έτσι δεν θα μπορείτε να διακρίνετε τη διαφορά. Έτσι, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να κρατήσετε τον εαυτό σας ασφαλή, να εμβολιαστείτε όταν μπορείτε και να βεβαιωθείτε ότι λαμβάνετε μέτρα για να μειώσετε την έκθεσή σας σε αυτόν τον ιό.

Τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι για να προστατευτούν από το Omicron; Και τι γίνεται με την τρέχουσα παρτίδα εμβολίων;

Υπάρχουν λοιπόν πολλά πράγματα που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι για να διατηρηθούν ασφαλείς. Πρώτα απ ‘όλα, εμβολιαστείτε! Τώρα υπάρχουν πολλές μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη και εξετάζουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου κατά του Omicron. Δεν έχουμε ακόμη αυτή την πλήρη εικόνα, αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι καλύτερο να εμβολιαστείτε παρά όχι. Και αυτό που είναι πραγματικά κρίσιμο σε όλες τις χώρες είναι οι άνθρωποι που διατρέχουν κίνδυνο, όσοι είναι άνω των 60 ετών, όσοι έχουν υποκείμενες παθήσεις να λαμβάνουν τα εμβόλιά τους και να φροντίζουν να λαμβάνουν την πρώτη και τη δεύτερη δόση. Είναι πραγματικά πολύ σημαντικό να εμβολιάζονται όλοι όταν έρθει η σειρά τους. Και ταυτόχρονα, ενώ αυξάνουμε την εμβολιαστική κάλυψη μεταξύ εκείνων που κινδυνεύουν περισσότερο σε όλες τις χώρες, πρέπει επίσης να λάβουμε μέτρα για να μειώσουμε τη μετάδοση παντού. Και αυτό είναι η χρήση απλών μέτρων: σωματική απόσταση, χρήση καλά τοποθετημένης μάσκας με καθαρά χέρια, αποφυγή συνωστισμού, βελτίωση του αερισμού όπου ζούμε, όπου εργαζόμαστε, όπου σπουδάζουμε. Ο μεγαλύτερος παράγοντας αυτή τη στιγμή είναι να φροντίσετε να μειώσετε την έκθεσή σας στον ιό, ανεξάρτητα από την παραλλαγή που κυκλοφορεί.

Η Omicron θα αντικαταστήσει σύντομα τη Delta ως κυρίαρχη παγκόσμια παραλλαγή: Ενώ η Delta εξακολουθεί να είναι η πιο κοινή παραλλαγή σε όλες τις ηπείρους εκτός από την Αφρική, η Omicron εξαπλώνεται πολύ γρήγορα

Η νέα παραλλαγή εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νότια Αφρική στις 11 Νοεμβρίου και στη συνέχεια στη Μποτσουάνα και το Χονγκ Κονγκ, ενώ ήδη έχει εντοπισθεί σε πάνω από 110 χώρες, όπως αναφέρθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο. Η Omicron είναι ήδη κυρίαρχη στην Αυστραλία, τη Ρωσία, τη Νότια Αφρική και το Ηνωμένο Βασίλειο,

«Βλέπουμε μια παγκόσμια μετάβαση από το Delta στο Omicron, γιατί  εχει  μεγαλύτερη μεταδοτικότητα και έχει αναπαραγωγικό πλεονέκτημα»

Ενώ η παραλλαγή Delta έχει 13 μεταλλάξεις με εννέα στην πρωτεΐνη ακίδας, το Omicron έχει περίπου 50 μεταλλάξεις που δεν έχουν παρατηρηθεί μαζί πριν, και 32 από αυτές είναι στην πρωτεΐνη ακίδας.

Η πρωτεΐνη ακίδας της παραλλαγής Omicron χαρακτηρίζεται από τουλάχιστον 30 υποκαταστάσεις αμινοξέων, τρεις μικρές διαγραφές και μία μικρή εισαγωγή. Σημειωτέον, 15 από τις 30 υποκαταστάσεις αμινοξέων βρίσκονται στην περιοχή δέσμευσης υποδοχέα (RBD). Υπάρχει επίσης ένας αριθμός αλλαγών και διαγραφών σε άλλες γονιδιωματικές περιοχές

Λόγω των μεταλλάξεων της, η παραλλαγή Delta προσκολλάται πιο αποτελεσματικά στους υποδοχείς των ανθρώπινων κυττάρων, με αποτέλεσμα να είναι πιο μολυσματική. Ωστόσο, η παραλλαγή Omicron έκανε τις υγειονομικές αρχές να ανησυχούν περισσότερο καθώς ο ιός είναι ακόμα πιο «κολλητικός» λόγω των επιπλέον μεταλλάξεων

Η άνοδος και η πτώση των νέων παραλλαγών με την πάροδο του χρόνου ακολουθεί τους νόμους της φύσης και την επιβίωση του ισχυρότερου. Από τα τρέχοντα δεδομένα, φαίνεται ότι η Delta θα μειωθεί με την πάροδο του χρόνου σε σχέση με την Omicron. Ο Δρ Maurer-Stroh είπε ότι το περιβάλλον στο οποίο ανταγωνίζονται δύο παραλλαγές θα βοηθήσει επίσης να καθοριστεί ποια είναι πιο επιτυχημένη. «Καθώς η ανοσία στον πληθυσμό αυξάνεται τόσο από τον εμβολιασμό όσο και από τη φυσική λοίμωξη, η σοβαρότητα μειώνεται, αλλά ακόμη και ελαφρώς καλύτερη απόδραση από την επικρατούσα ανοσολογική απόκριση μπορεί να δώσει σε μια παραλλαγή το επιπλέον πλεονέκτημα έναντι της άλλης», είπε. “Αυτό είναι επίσης αυτό που βλέπουμε με διαφορετικές παραλλαγές γρίπης κάθε χρόνο.” είπε ο Δρ Maurer-Stroh. “Λόγω του μεγάλου πλεονεκτήματος του εμβολιασμού, συμπεριλαμβανομένων των αναμνηστικών, βλέπουμε λιγότερο σοβαρές περιπτώσεις.”

Καθώς η Omicron και η Delta συνεχίζουν να παλεύουν για την κυριαρχία, ορισμένοι αναρωτήθηκαν αν θα ήταν δυνατό να μολυνθούν και με τα δύο στελέχη ταυτόχρονα. “Αυτό είναι δυνατό αλλά σπάνιο. Και πολύ γρήγορα, μόνο μία παραλλαγή θα ήταν η κυρίαρχη λοίμωξη στο σώμα”