Έρπης Ζωστήρας: Ένας πόνος που μπορεί να διαρκέσει μήνες – Ένα εμβόλιο που μπορεί να μας προστατεύσει

Η πρόληψη δεν αφορά μόνο τη διάρκεια της ζωής μας, αλλά και την ποιότητά της.

Ο έρπης ζωστήρας είναι μια νόσος που πολλοί γνωρίζουν ως ένα επώδυνο εξάνθημα στο δέρμα. Στην πραγματικότητα, όμως, μπορεί να προκαλέσει πολύ περισσότερα από μια παροδική δερματική ενόχληση. Για ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας ή με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί να εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα επώδυνη κατάσταση, με επιπτώσεις που διαρκούν μήνες ή ακόμη και χρόνια.

Το σημαντικό είναι ότι σήμερα διαθέτουμε ένα αποτελεσματικό μέσο πρόληψης: τον εμβολιασμό κατά του έρπητα ζωστήρα.

Τι είναι ο έρπης ζωστήρας;

Ο έρπης ζωστήρας προκαλείται από τον ίδιο ιό που ευθύνεται για την ανεμευλογιά.Όταν κάποιος περάσει ανεμευλογιά, συνήθως στην παιδική ηλικία, ο ιός δεν εξαφανίζεται από τον οργανισμό. Παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στα νευρικά γάγγλια και μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά, ακόμη και πολλές δεκαετίες αργότερα.Η επανενεργοποίησή του προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα.Η νόσος συνήθως εμφανίζεται με πόνο, κάψιμο, μυρμήγκιασμα και στη συνέχεια χαρακτηριστικό εξάνθημα με φυσαλίδες, κατά κανόνα στη μία πλευρά του σώματος.Ο πόνος μπορεί να είναι εξαιρετικά έντονος, ακόμη και όταν οι δερματικές βλάβες είναι περιορισμένες.

Γιατί πρέπει να μας απασχολεί;

Η συχνότερη και σημαντικότερη επιπλοκή του έρπητα ζωστήρα είναι η μεθερπητική νευραλγία.Πρόκειται για έναν επίμονο νευροπαθητικό πόνο που συνεχίζεται ακόμη και μετά την επούλωση του εξανθήματος.Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται έντονο κάψιμο, ηλεκτρικές εκκενώσεις ή πόνο ακόμη και από το απλό άγγιγμα των ρούχων στο δέρμα.Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος επηρεάζει τον ύπνο, την κινητικότητα, την ψυχολογία και την καθημερινή λειτουργικότητα.Ο έρπης ζωστήρας μπορεί επίσης να προσβάλει την περιοχή του οφθαλμού, απειλώντας την όραση, ενώ σπανιότερα προκαλεί σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.Δεν πρόκειται, λοιπόν, απλώς για μια δερματική νόσο. Πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Ο κίνδυνος εμφάνισης έρπητα ζωστήρα αυξάνεται με την ηλικία, καθώς η φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος εξασθενεί σταδιακά.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:

• Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα μετά τα 60 έτη.
• Ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Άτομα με αιματολογικά νοσήματα ή κακοήθειες.
• Ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή μακροχρόνια κορτικοστεροειδή.
• Άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως σακχαρώδη διαβήτη και χρόνια νεφρική νόσο.

Αξίζει να γνωρίζουμε ότι ακόμη και ένας κατά τα άλλα υγιής άνθρωπος μπορεί να εμφανίσει έρπητα ζωστήρα.

Το εμβόλιο που αλλάζει τα δεδομένα

Σήμερα διαθέτουμε το ανασυνδυασμένο εμβόλιο Shingrix, το οποίο δεν περιέχει ζωντανό ιό.Το εμβόλιο ενεργοποιεί την ανοσολογική άμυνα του οργανισμού και προσφέρει υψηλή προστασία από την εμφάνιση της νόσου και των επιπλοκών της.Μεγάλες κλινικές μελέτες έχουν δείξει αποτελεσματικότητα περίπου 97% σε άτομα ηλικίας 50–69 ετών και 91% σε άτομα 70 ετών και άνω, με φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία έναντι της μεθερπητικής νευραλγίας, δηλαδή της επιπλοκής που μπορεί να ταλαιπωρήσει τον ασθενή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν;

Σύμφωνα με τις ελληνικές εμβολιαστικές συστάσεις, ο εμβολιασμός συνιστάται:

• Σε ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω.
• Σε ενήλικες 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή, λόγω νόσου ή θεραπείας.

Το εμβόλιο χορηγείται σε δύο δόσεις, συνήθως με μεσοδιάστημα δύο μηνών για τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, ενώ στους ανοσοκατεσταλμένους το μεσοδιάστημα μπορεί να είναι μικρότερο.Η ολοκλήρωση και των δύο δόσεων είναι σημαντική για την καλύτερη δυνατή προστασία.

Έχω περάσει έρπητα ζωστήρα. Χρειάζομαι εμβόλιο;

Ναι, ο εμβολιασμός εξακολουθεί να συνιστάται.

Η προηγούμενη νόσηση δεν εξασφαλίζει ότι δεν θα εμφανιστεί ξανά έρπης ζωστήρας.Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός μετά από νόσηση προγραμματίζεται κατά κανόνα ένα έτος αργότερα, σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες και την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.

Είναι ασφαλές το εμβόλιο;

Το εμβόλιο έχει μελετηθεί εκτενώς και διαθέτει τεκμηριωμένο προφίλ ασφάλειας.Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι παροδικές και περιλαμβάνουν πόνο στο σημείο της ένεσης, κόπωση, μυαλγίες, κεφαλαλγία ή χαμηλό πυρετό.Συνήθως υποχωρούν μέσα σε δύο έως τρεις ημέρες.Όπως συμβαίνει με κάθε εμβόλιο, υπάρχουν συγκεκριμένες αντενδείξεις και προφυλάξεις που αξιολογούνται από τον θεράποντα ιατρό.

Η πρόληψη είναι δικαίωμα και επιλογή ζωής

Στην καθημερινή ιατρική πράξη συναντούμε ανθρώπους που ταλαιπωρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα από τις συνέπειες του έρπητα ζωστήρα.Ανθρώπους που δυσκολεύονται να κοιμηθούν, να κινηθούν, να εργαστούν ή να απολαύσουν απλές καθημερινές δραστηριότητες εξαιτίας ενός επίμονου πόνου.Και αυτό ακριβώς αναδεικνύει την αξία της πρόληψης.Η σύγχρονη ιατρική δεν περιορίζεται στη θεραπεία των ασθενειών. Στόχος της είναι να αποτρέπει, όπου είναι δυνατόν, την εμφάνισή τους και να προστατεύει την ποιότητα ζωής.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να νοσήσουμε για να σκεφτούμε την προστασία μας.

Ας συζητήσουμε με τον προσωπικό μας ιατρό για τον εμβολιασμό κατά του έρπητα ζωστήρα.

Γιατί η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι φροντίδα για τον εαυτό μας, σεβασμός στην υγεία μας και επένδυση σε μια ζωή με λιγότερο πόνο και περισσότερη ελευθερία.

Ιουλία Συροκώστα-Σταθοπούλου
Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος
Διευθύντρια ΕΣΥ, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών