• Ο διαβήτης είναι η κύρια αιτία θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα (για παράδειγμα έμφραγμα και εγκεφαλικό) στις βιομηχανοποιημένες χώρες.
• Ο διαβήτης είναι η κύρια αιτία τύφλωσης και διαταραχών της όρασης στις αναπτυγμένες χώρες.
• Ο διαβήτης είναι η πιο συχνή αιτία ακρωτηριασμού, όταν αυτή δεν είναι το αποτέλεσμα τραυματισμού.
• Ο διαβήτης είναι η κύρια αιτία νεφρικής ανεπάρκειας στις αναπτυγμένες χώρες.
• Όλες αυτές οι επιπλοκές του διαβήτη αποτελούν ένα βαρύ φορτίο για τις υπηρεσίες υγείας. Υπολογίζεται ότι ο διαβήτης απορροφά περίπου 5-10% του εθνικού προϋπολογισμού για την υγεία.
• Έρευνες έδειξαν ότι η διατήρηση των επιπέδων του σακχάρου αίματος όσο το δυνατόν πιο κοντά στα φυσιολογικά μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση των επιπλοκών. Εντούτοις αυτό απαιτεί μια εφ’ όρου ζωής κινητοποίηση και δραστηριοποίηση από πλευράς του ατόμου με διαβήτη.

Ορισμός ΣΔ

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα χρόνιο νόσημα, πολλοί λένε ότι είναι ένας άλλος τρόπος ζωής, ενώ άλλοι λένε ότι είναι ένας απρόσκλητος επισκέπτης, με τον οποίο πρέπει να μάθουμε να ζούμε. Οι πάσχοντες από διαβήτη παρουσιάζουν αύξηση των τιμών του σακχάρου, είτε διότι δεν παράγουν καθόλου ινσουλίνη, είτε διότι η ινσουλίνη που παράγουν δεν είναι αποτελεσματική. Το σώμα μας χρησιμοποιεί τις θρεπτικές ουσίες που προσλαμβάνουμε με την τροφή για να παράγει γλυκόζη που χρησιμεύει σαν καύσιμο στον οργανισμό. Η ινσουλίνη, μια ορμόνη που παράγει το πάγκρεας, βοηθά τα διάφορα κύτταρα του οργανισμού αρχικά να προσλάβουν την γλυκόζη που κυκλοφορεί στο αίμα και στη συνέχεια να την χρησιμοποιήσουν για να παραχθεί ενέργεια. Όταν η λειτουργία αυτή γίνεται φυσιολογικά αφενός το σάκχαρο του αίματος, δηλαδή η γλυκόζη, μειώνεται παραμένοντας σε φυσιολογικά επίπεδα και αφετέρου ο οργανισμός εξασφαλίζει την ενέργεια που χρειάζεται για τις καθημερινές μας ανάγκες. Στα άτομα με διαβήτη, το σύστημα αυτό δεν λειτουργεί σωστά. Αν έχετε διαβήτη, το σώμα σας δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά τις θρεπτικές ουσίες που περιέχει η τροφή και συνεπώς δεν μπορεί να παράγει απ’ αυτές ενέργεια. Η γλυκόζη παραμένει αχρησιμοποίητη στην κυκλοφορία αντί να εισέλθει στα κύτταρα του σώματος και συνεπώς ανεβαίνει το σάκχαρο του αίματος. Ο διαβήτης είναι μια παθολογική κατάσταση που παραμένει για όλη μας τη ζωή.

Πως δρα η ινσουλίνη στον οργανισμό

Κατά την πέψη της τροφής στο πεπτικό σωλήνα (στομάχι, έντερο) οι υδατάνθρακες που περιέχονται σ’ αυτή (άμυλο, κ.λ.π.) διασπώνται σε γλυκόζη απορροφούνται και εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος. Για να χρησιμοποιηθεί όμως από τα κύτταρα του σώματος και να παραχθεί ενέργεια, η γλυκόζη πρέπει πρώτα να εγκαταλείψει την κυκλοφορία και να εισέλθει στα διάφορα κύτταρα. Όταν υπάρχει αρκετή ινσουλίνη στο αίμα και στην εξωτερική επιφάνεια των κυττάρων, λειτουργεί σαν κλειδί που ανοίγει την πόρτα για να εισέλθει η γλυκόζη από τις ειδικές διόδους στο κύτταρο και έτσι το σάκχαρο του αίματος μειώνεται.

Ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης ή διαβήτης τύπου Ι

Στον τύπο Ι, ο οργανισμός παράγει λίγη ή καθόλου ινσουλίνη. Τα άτομα με διαβήτη τύπου Ι πρέπει εφόρου ζωής να κάνουν ενέσεις ινσουλίνης. Αυτός είναι και ο λόγος που ο τύπος Ι λέγεται και “ινσουλινοεξαρτώμενος” διαβήτης. Λιγότερα από 10% (1 στα 10) των διαβητικών ατόμων έχουν διαβήτη τύπου Ι. Αν και συνηθέστατα ο τύπος Ι πρωτοεμφανίζεται σε νεαρή ηλικία, μπορεί σπάνια να εμφανιστεί και σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Συμπτώματα

Στον τύπο Ι τα συμπτώματα σχεδόν πάντα εμφανίζονται ξαφνικά. Τέτοια συμπτώματα είναι τα εξής:

• Πολυδιψία
• Πολυουρία
• Πολυφαγία
• Απότομη απώλεια βάρους
• Αίσθημα αδυναμίας και κούρασης

Τα ίδια συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν όταν απορυθμίζεται ο διαβήτης σας.

Μη ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης ή διαβήτης τύπου ΙΙ

Στον τύπο ΙΙ διαβήτη, ο οργανισμός παράγει μεν ινσουλίνη αλλά δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για ελέγξει το σάκχαρό του. Ο τύπος ΙΙ λέγεται επίσης και “μη-ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης” γιατί τα άτομα που τον έχουν δεν χρειάζεται να κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης για να ζήσουν. Πάντως, πολλά άτομα με τύπο ΙΙ μπορεί κάποια στιγμή να χρειασθεί να κάνουν ενέσεις ινσουλίνης ή πρόσκαιρα ή και συνεχώς. Τα άτομα αυτά συχνά αναφέρουν ότι εφόσον αρχίσουν τις ενέσεις ινσουλίνης αισθάνονται καλύτερα. Ο τύπος ΙΙ είναι η συχνότερη μορφή διαβήτη καθώς αφορά πάνω από το 90% (9 στους 10) των διαβητικών. Ο τύπος ΙΙ είναι πιθανότερο να παρατηρηθεί σε άτομα:

• άνω των 40 χρόνων
• με υψηλή αρτηριακή πίεση
• παχύσαρκα
• με ιστορικό διαβήτη στην οικογένεια τους
• που εμφανίζουν βαριά λοίμωξη ή τραυματισμό
• που παρουσίασαν διαβήτη στην εγκυμοσύνη
• που γέννησαν τελειόμηνα νεογνά βάρους άνω των 4 κιλών

Κάθε κοντινός συγγενής σας (γονείς, αδέλφια, παιδιά) που έχει τρεις ή περισσότερους από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου πρέπει να ελεγχθεί μήπως έχει διαβήτη.

Συμπτώματα                                                                                                                                                                                 Τα συμπτώματα του τύπου ΙΙ διαβήτη μπορεί εύκολα να μας ξεφύγουν. Συνήθως περνάει αρκετός καιρός μέχρι να ενταθούν και να γίνουν αντιληπτά. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται :

• αίσθημα κούρασης
• συχνές λοιμώξεις-πληγές και ουλές που καθυστερούν να κλείσουν
• ξηρό δέρμα με κνησμό (φαγούρα)
• “μουδιάσματα” ή “μυρμηκιάσματα” στα χέρια ή στα πόδια
• θαμπή όραση
• σεξουαλικής φύσης προβλήματα
• πολυφαγία
• πολυδιψία ή πολυουρία

Διαβήτης κύησης

Πρόκειται για την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (δεν συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό γυναίκες με  διαγνωσμένο διαβήτη πριν την έναρξη της εγκυμοσύνης). Ο τύπος αυτός μοιάζει με το διαβήτη τύπου ΙΙ ως προς την ελαττωμένη έκκριση ινσουλίνης και την ελαττωμένη ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη. Σήμερα είναι γνωστό ότι ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται στο 3-5% των κυήσεων και συσχετίζεται με την παχυσαρκία (δηλαδή η παχύσαρκη γυναίκα έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσει διαβήτη κύησης και επιπλέον έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξει αργότερα στη ζωή της μόνιμα διαβήτη τύπου ΙΙ). Ο διαβήτης κύησης είναι αναστρέψιμη νόσος, η οποία υποχωρεί μετά τον τοκετό, συνδέεται όμως με περιγεννητικές επιπλοκές και προβλήματα στην υγεία μητέρας και νεογνού. Τα νεογνά από μητέρες με διαβήτη κύησης κινδυνεύουν στην μετέπειτα ζωή τους να αναπτύξουν παχυσαρκία και δυνητικά διαταραχή ανοχής γλυκόζης ή ακόμη και σακχαρώδη διαβήτη.

Μέτρηση του πρωινού σακχάρου νηστείας

Πρόκειται για την πιο συνηθισμένη εξέταση. Προϋποθέτει να είμαστε νηστικοί για 12 ώρες πριν την κάνουμε. Οι φυσιολογικές τιμές στοσάκχαρο νηστείας κυμαίνονται από 60 mg% – 110mg% (0,60 γρ. μέχρι 1,10 γρ). Αυξημένη τιμή θεωρείται πάνω από 125 mg.

 

Δοκιμασία ανοχής γλυκόζη

Αυτή η εξέταση βρίσκει πώς συμπεριφέρεται το σάκχαρο μετά από φόρτιση, δηλαδή αφού καταναλώσετε κατά μέσο όρο 75 γρ. γλυκόζης (δοκιμασία ανοχής γλυκόζης). Σας παίρνουν αίμα, ενώ είστε νηστικοί τις προηγούμενες 12 ώρες, μετράνε το σάκχαρό σας και στη συνέχεια πίνετε 75 γρ. γλυκόζης διαλυμένα σε ένα ποτήρι νερό. Μετά από 2 ώρες, σας ξαναπαίρνουν αίμα και γίνεται νέα μέτρηση του σακχάρου σας. Σε αυτή τη δεύτερη μέτρηση, η τιμή του σακχάρου δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 140 mg. Αν βρεθεί το σάκχαρο σε αυτή την εξέταση μεγαλύτερο από 140 mg. και μικρότερο από 200 mg., τότε ο γιατρός θα σας μιλήσει για διαταραχή της ανοχής της γλυκόζης (παθολογική καμπύλη ανοχής στη γλυκόζη, που είναι ο προθάλαμος του διαβήτη). Αν η τιμή του σακχάρου στην εξέταση μετά από φόρτιση βρεθεί μεγαλύτερη από 200 mg, τότε οι γιατροί μιλάνε για την ύπαρξη διαβήτη.

 

Εξέταση γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης

Η επόμενη εξέταση που θα πρέπει να κάνετε είναι η εξέταση γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, μια απλή αιματολογική εξέταση της οποίας η τιμή αντιπροσωπεύει το μέσο όρο διακύμανσης του σακχάρου του αίματος τους τελευταίους 3 μήνες περίπου. Η τιμή της πρέπει να είναι κάτω από 7.

Αυξημένο σάκχαρο: Τι σημαίνει αυτό;

Όταν έχετε αυξημένο σάκχαρο, προδιάθεση για διαβήτη ή και διαβήτη ακόμη, σημαίνει ότι στο αίμα σας κυκλοφορεί υπερβολική ποσότητα σακχάρου (γλυκόζης). Αυτό συμβαίνει επειδή υπάρχει κάποιο πρόβλημα με την ινσουλίνη, την ορμόνη που παράγεται από το πάγκρεας και ρυθμίζει την πρόσληψη από τα κύτταρα της απαραίτητης για τη λειτουργία τους γλυκόζης. Ο διαβήτης τύπου ΙΙ ξεκινά συνήθως όταν τα κύτταρα δεν χρησιμοποιούν την ινσουλίνη κατάλληλα (η λεγόμενη αντίσταση στην ινσουλίνη).

 

Χρόνιες επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη

Ο σακχαρώδης διαβήτης στην εξελικτική πορεία του μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε διάφορα όργανα του σώματος. Τα άτομα με διαβήτη θα πρέπει να ελέγχονται τακτικά για ενδείξεις επιπλοκών. Στις χρόνιες αυτές επιπλοκές ανήκουν βλάβες στους οφθαλμούς (π.χ. διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια), στα νεύρα (π.χ. διαβητική νευροπάθεια), στην καρδιά και τα αγγεία (π.χ. διαβητική μικροαγγειοπάθεια), στα νεφρά (π.χ. διαβητική νεφροπάθεια). Αν οι επιπλοκές αυτές δεν διαγνωστούν έγκαιρα και δεν αντιμετωπιστούν μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια της όρασης, ακρωτηριασμούς, νεφρική ανεπάρκεια ή πρόωρη καρδιοπάθεια. Ο διαβήτης μπορεί επίσης να δημιουργήσει στις γυναίκες επιπλοκές στην κύηση. Οι επιπλοκές παρουσιάζονται και στους δύο τύπους διαβήτη, τόσο δηλαδή στον ινσουλινοεξαρτώμενο όσο και στο μη ινσουλινοεξαρτώμενο, εμφανίζονται δε ανεξάρτητα από τον τρόπο θεραπείας (χάπια ή ινσουλίνη).

Υπάρχουν δύο κατηγορίες επιπλοκών

Διαβητική μικροαγγειοπάθεια

Προσβάλλονται τα τριχοειδή και προτριχοειδή αγγεία και εμφανίζεται διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και νεφροπάθεια

Διαβητική μακροαγγειοπάθεια

Χαρακτηρίζεται από πρώιμη εμφάνιση αθηροσκλήρυνσης σοβαρότερης μορφής από εκείνης των μη διαβητικών ασθενών και σχετίζεται με αυξημένη εμφάνιση στεφανιαίας νόσου (οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και περιφερική αρτηριακή νόσο).

Αντιμετώπιση

Πολλές από αυτές τις επιπλοκές μπορούν να αποφευχθούν ή να καθυστερήσει η εξέλιξή τους με τον καλό έλεγχο της γλυκόζης αίματος, την αντιμετώπιση της υπέρτασης και της αυξημένης χοληστερόλης και την προσεκτική ιατρική φροντίδα.

Η άριστη μακροχρόνια ρύθμιση του σακχάρου προφυλάσσει και καθυστερεί την εμφάνιση των επιπλοκών και επιβραδύνει την εξέλιξή τους. Προληπτικά θα πρέπει τα διαβητικά άτομα να κάνουν περιοδικά ειδικές εξετάσεις που ανιχνεύουν έγκαιρα τις φθορές-βλάβες που ίσως να έχει προκαλέσει ο διαβήτης με σκοπό να προλάβουν τα χειρότερα (π.χ. οφθαλμολογική εξέταση βυθοσκόπησης για τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια κ.α.).