Οι έξυπνες συσκευές στην υπηερσία της καρδιολογίας: Το παράδειγμα της κολπικής μαρμαρυγής…

Ξεκινώ με το παράδειγμα ενός ασθενή μου που λόγω “αισθήματος παλμών” ενεργοποίησε την καταγραφή του smartwatch του άμεσα και μου έστειλε το ΗΚΓ σε πραγματικό χρόνο στο viber. Ανιχνεύθηκε έτσι το επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής που φαίνεται στην εικόνα 1, η οποία αυτοανατάχθηκε σε φυσιολογικό ρυθμό στην εικόνα 2. Ο ασθενής έλαβε τις κατάλληλες οδηγίες γρήγορα και αξιόπιστα.

 

 

 

 

 

 

 

 

Γενικά για την κολπική μαρμαρυγή

Ένας στους τρεις ενήλικες έχει πιθανότητα στη ζωή του να υποστεί επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής. Η πιθανότητα αυξάνει πολύ μετά τα 65 χρόνια και καθορίζεται από την ηλικία, γενετικούς παράγοντες, το ανδρικό φύλο, την εθνότητα (Ευρώπη, ΗΠΑ) ενώ προδιαθεσικούς παράγοντες θεωρούμε την καρδιακή ανεπάρκεια, την περιφερική αρτηριακή νόσο, τις βαλβιδοπάθειες, την υπέρταση, τον διαβήτη, τη χρόνια νεφρική νόσο, την χρόνια αναπνευστική νόσο, το σύνδρομο υπνικής άπνοιας, την παχυσαρκία, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, την έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, την δυσλιπιδαιμία.

Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να είναι ασυμπτωματική (σιωπηλή) ή συμπτωματική με αίσθημα παλμών, δύσπνοια, κόπωση, ζάλη, συγκοπή, διαταραχές του ύπνου και μπορεί να γίνει αιμοδυναμικά ασταθής με υπόταση, οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και πνευμονικό οίδημα, μυοκαρδιακή ισχαιμία και καρδιογενές σοκ.

Συνδέεται με αυξημένη ολική θνητότητα, με το 30% όλων των ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων, ενώ στο 1/3 των ασθενών παρουσιάζεται καρδιακή ανεπάρκεια. Πολύ σημαντική είναι η κακή ποιότητα ζωής που περιγράφουν οι ασθενείς:

• >60% των ασθενών με κολπική μαρμαρυγή έχουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα ζωής/ανοχής στην άσκηση.
• Συνδέεται με Aγχώδεις διαταραχές/ υψηλότερη επιβάρυνση καταθλιπτικών συμπτωμάτων/ φτωχότερη ποιότητα ζωής με ταλαιπωρημένο τύπο προσωπικότητας (Τύπος D).
• Ενοχοποιείται για Γνωστική εξασθένηση/άνοια.

Ταξινόμηση της κολπικής μαρμαρυγής (ΚΜ)

• Πρώτη διάγνωση: Δεν έχει διαγνωστεί στο παρελθόν, ανεξάρτητα από τη διάρκειά της ή την παρουσία/σοβαρότητα των συμπτωμάτων
• Παροξυντική: ΚΜ που τερματίζεται αυθόρμητα ή με ιατρική παρέμβαση σε <7 ημέρες
• Επίμονη: ΚΜ που διατηρείται συνεχώς > 7 ημέρες συμπεριλαμβανομένων επεισοδίων που τερματίστηκαν με ιατρική παρέμβαση (φάρμακα ή ηλεκτρική ανάταξη)
• Μακροχρόνια επίμονη: Συνεχής ΚΜ >12 μήνες όταν αποφασίστηκε να υιοθετηθεί μια στρατηγική ελέγχου του ρυθμού.
• Μόνιμη: Όταν ή ΚΜ γίνεται αποδεκτή από τον ασθενή και τον ιατρό

Όταν η ΚΜ είναι συμπτωματική τότε λίγο πολύ θα πάρουμε τις κατάλληλες οδηγίες. Έχουμε παρουσιάσει αναλυτικά άρθρα γιαυτό.

Τι συμβαίνει όμως όταν δεν την καταλαβαίνουμε; Πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η υποκλινική κολπική μαρμαρυγή;

Τα πολύ σύντομα επεισόδια (≤10 − 20 s/ημέρα) θεωρούνται κλινικά άσχετα, καθώς δεν σχετίζονται με μεγαλύτερα επεισόδια ή αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού ή συστηματικής εμβολής.

• Mεγαλύτερα όμως επεισόδια υποκλινικής ΚΜ (τουλάχιστον 5 − 6 λεπτά) σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο κλινικής ΚΜ, ισχαιμικό εγκεφαλικό, μείζονα ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά συμβάματα, και καρδιαγγειακό θάνατο.

Προσυμπτωματικός έλεγχος για την ΚΜ στην κλινική πράξη: Γιατί και με ποιούς τρόπους;

• Η αύξηση του επιπολασμού ΚΜ
• Η προηγουμένως άγνωστη ανίχνευση ΚΜ σε περίπου 10% όλων των ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων
• Δυνατότητα πρόληψης εγκεφαλικών επεισοδίων που σχετίζονται με ΚΜ με κατάλληλη θεραπεία
• Αυξανόμενη διαθεσιμότητα εργαλείων ανίχνευσης ΚΜ
• Συστήματα που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο ΚΜ
• Ψηλάφηση παλμών (η συνήθης πρακτική)
• Αυτοματοποιημένες οθόνες πιεσόμετρων
• Συσκευές ΗΚΓ με μία απαγωγή
• Συσκευές PPG (φωτοπληθυσμογραφία)
• Άλλοι αισθητήρες (με χρήση σεισμοκαρδιογραφίας, επιταχυνσιόμετρα και γυροσκόπια κ.λπ.) που χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές για smartphone, λουράκια καρπού και ρολόγια
• Η διακοπτόμενη ανίχνευση της αυτόματης εστίασης με έξυπνο ρολόι είναι δυνατή μέσω εγγραφών PPG ή ΗΚΓ

 

Τα έξυπνα ρολόγια και άλλα «φορετά» μπορούν να μετρήσουν παθητικά τον ρυθμό παλμού από τον καρπό χρησιμοποιώντας έναν οπτικό αισθητήρα για PPG και ειδοποιώντας για μια ανωμαλία παλμού (βάσει ενός συγκεκριμένου αλγόριθμου για την ανίχνευση AF που αναλύει την ανωμαλία και τη μεταβλητότητα παλμού)

 

Υπάρχουν πάνω από 400 φορητές συσκευές για ανίχνευση ΚΜ. Απαιτείται προσοχή στην κλινική χρήση τους, καθώς πολλές δεν είναι κλινικά επικυρωμένες. Αρκετές μελέτες αξιολόγησαν την ανίχνευση ΚΜ χρησιμοποιώντας έξυπνα ρολόγια,ανοίγοντας έτσι νέες προοπτικές για την ανίχνευση AF που στοχεύουν συγκεκριμένους πληθυσμούς σε κίνδυνο. Η μελέτη Apple Heart περιελάμβανε 419.297 εγγεγραμμένους χρήστες εφαρμογών smartwatch (μέση ηλικία 40 ετών) στις ΗΠΑ. Το 0,5% έλαβε ειδοποίηση ακανόνιστου παλμού (0,15% των ατόμων ηλικίας <40 ετών, 3,2 % μεταξύ ατόμων ηλικίας >65 ετών). Η επακόλουθη (προκληθείσα από ειδοποίηση) παρακολούθηση ΗΚΓ διάρκειας 1 εβδομάδας αποκάλυψε κολπική μαρμαρυγή στο 34%. Στη μελέτη Huawei Heart συμετείχαν 187.912 άτομα (μέση ηλικία 35 ετών, 86.7% άνδρες). Το 0,23% έλαβε ειδοποίηση «ύποπτης AF». Το 87,0% επιβεβαιώθηκε ότι είχαν κολπική μαρμαρυγή.

 

Ο κίνδυνος κολπικής μαρμαρυγής (συχνά ασυμπτωματική) και εγκεφαλικού αυξάνει με την ηλικία, δικαιολογώντας έτσι τον προσυμπτωματικό έλεγχο ΚΜ στους ηλικιωμένους. Τόσο ο συστηματικός όσο και ο ευκαιριακός προσυμπτωματικός έλεγχος είναι πιο αποδοτικοί ως προς το κόστος από τη συνήθη πρακτική για ασθενείς ≥65 ετών.

Υπάρχει ευνοϊκή σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας για προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου που βασίζονται σε ψηλάφηση παλμών, συσκευές ΗΚΓ χειρός και smartphone με αλγόριθμους παλμικής φωτοπληθυσμογραφίας.

Υπάρχουν σε εξέλιξη πολλές μελέτες με την χρήση smartphones & smartwatches με ειδικούς αλγόριθμους ανίχνευσης υποκλινικής ΚΜ και βασικό ερώτημα το αν αυτή η ανίχνευση μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμη θεραπεία για πρόληψη των επιπλοκών της ΚΜ ιδίως των ισχαιμικών εκγεφαλικών επεισοδίων.