Υπέρταση: Ο σιωπηρός δολοφόνος…Μέρος Γ΄

Υπέρταση: Ο σιωπηρός δολοφόνος…Μέρος Γ΄

 Ποιά είναι η συχνότητα της υπέρτασης;

Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι περισσότερα από 42 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν υπέρταση, ενώ άλλα 8 εκατομμύρια έχουν πληροφορηθεί σε περιστασιακές μετρήσεις για αυξημένα επίπεδα αρτηριακής υπέρτασης. Στην Ελλάδα, από πρόσφατα στοιχεία της επιδημιολογικής μελέτης “ΑΤΤΙΚΗ” της Α΄ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής υπέρταση εμφανίζει το 38% των ανδρών και το 24% περίπου των γυναικών. Δηλαδή με λίγα λόγια σχεδόν 3 εκατομμύρια Έλληνες έχουν αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης.

Πόσο καλά ελέγχεται η αρτηριακή πίεση;

Στις ΗΠΑ πριν το 1980 μόνο 31% των υπερτασικών ανθρώπων λάμβαναν θεραπευτική αγωγή. Τα τελευταία χρόνια αυτό το ποσοστό ανέρχεται σε 53.6%. Επίσης το ποσοστό ρύθμισης των επιπέδων πίεσης από 10% έχει ανέλθει στο 27.4%. Τα δεδομένα από τον Ελλαδικό χώρο δείχνουν ότι:

• 65% των ανδρών και το 40% των γυναικών με υπέρταση δεν λαμβάνουν καμία θεραπεία,
• 34% όσων λαμβάνουν θεραπεία, ρύθμιζαν ικανοποιητικά την πίεση τους,
• μόνο το 15% των υπερτασικών στο σύνολο τους ρυθμίζει την πίεση τους.

 

Πώς θα καταλάβω ότι έχω υπέρταση;

Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση, καθώς δεν έχουν συμπτώματα. Έτσι, ο μόνος τρόπος να το αναγνωρίσεις είναι να την μετρήσεις. Πολλά άτομα εκπλήσσονται όταν ο γιατρός τους λέει ότι έχουν υπέρταση, καθώς θεωρούν ότι είναι μια κατάσταση αναγνωρίσιμη. Έχουν σε κάποιο βαθμό δίκιο, καθώς όταν θυμώνουμε ή στενοχωρηθούμε νιώθουμε την καρδιά μας να χτυπά έντονα και το πρόσωπο μας να γίνεται κόκκινο, σημεία που σχετίζονται με αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Αλλά αυτή είναι μια φυσιολογική στιγμιαία αντίδραση του οργανισμού. Η υψηλή αρτηριακή πίεση μας απασχολεί, όταν παραμένει υψηλή ενώ εμείς δεν είμαστε θυμωμένοι ή αγχωμένοι.

Από πρόσφατη Αμερικανική μελέτη υπολογίζεται ότι το 90% των ανθρώπων μέσης ηλικίας κινδυνεύουν να εμφανίσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους επίσημη υπέρταση με τιμές >140/90 mm Hg. Έτσι για να διαπιστώσουμε την κατάσταση μας πρέπει να μετράμε τακτικά την πίεση μας. Αυτό είναι απαραίτητο ιδίως αν πλησιάζουμε την μέση ηλικία ή αν έχουμε συγγενείς με ιστορικό υπέρτασης. Παρ΄ όλο που σήμερα υπάρχουν πολλά ηλεκτρονικά μηχανήματα για εύκολη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, είναι προτιμότερο αυτές οι μετρήσεις να γίνονται από εξειδικευμένο προσωπικό (νοσηλευτικό ή ιατρικό) καθώς διάφοροι παράγοντες όπως η μη σωστή θέση του ατόμου κατά την εξέταση, λάθος μέγεθος ή μη σωστή τοποθέτηση της περιχειρίδος μπορεί να έχουν επίδραση στις μετρούμενες τιμές πίεσης και να οδηγήσουν το άτομο σε εσφαλμένη ανησυχία ή σε εφησυχασμό.

Νιώθω καλά. Πρέπει να μετρώ την πίεση μου;

Ποια είναι τα συμπτώματα της υπέρτασης;

Συνήθως δεν υπάρχουν ειδικά συμπτώματα που να υποδηλώνουν ότι κάποιος έχει υψηλή πίεση. Αλλά μερικές πληθυσμιακές μελέτες έχουν δείξει μια ποικιλία συμπτωμάτων, όπως πονοκέφαλος ή καρυβαρία (βαρύ κεφάλι), διαταραχές ύπνου, συναισθηματικές διαταραχές και ξηροστομία είναι συχνά σε άτομα με υψηλή πίεση. Οι διαφορές όμως από άλλες καταστάσεις άγχους είναι μικρές. Η ερυθρότητα του προσώπου ή η έξαψη δεν είναι ενδεικτικά υψηλής πίεσης. Εάν ρωτήσετε 100 ανθρώπους να σας πουν ποια είναι τα συμπτώματα της αυξημένης αρτηριακής πίεσης, οι πιο πολλοί θα σας πουν πονοκέφαλος. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο οι περισσότεροι που πάσχουν από συχνούς πονοκεφάλους δεν έχουν υπέρταση, αλλά και όσοι υπερτασικοί αναφέρουν πονοκεφάλους, αυτοί συνήθως δεν σχετίζονται με τα επίπεδα αρτηριακής τους πίεσης. Αυτό που συνήθως προκαλεί τους πονοκεφάλους καλοήθους αιτιολογίας είναι η αυξημένη τάση των αυχενικών μυών.

Υπάρχει ένας μικρός αριθμός ασθενών, με πολύ υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης, στους οποίους οι πονοκέφαλοι σχετίζονται άμεσα με το ύψος της αρτηριακής πίεσης. Σε αυτά τα άτομα η θεραπεία της υπέρτασης θα οδηγήσεί σε υποχώρηση των συμπτωμάτων.

Υπέρταση και γυναίκες

Με την πάροδο της ηλικίας παρατηρείται μια ήπια αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Κατά την εμμηνόπαυση έχει παρατηρηθεί ότι η αύξηση αυτή είναι της τάξης των 5 mmHg, η οποία είναι ανεξάρτητη της αύξησης του σωματικού βάρους. Φαίνεται ότι η έλλειψη των οιστρογόνων οδηγεί σε απώλεια της ελαστικότητας των αρτηριών.

Επίσης, στις μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες η αρτηριακή πίεση δεν ρυθμίζεται ικανοποιητικά. Δεδομένα από τις ΗΠΑ σε δείγμα 99000 γυναικών ηλικίας 50-79 ετών έδειξαν ότι:

• 8% των γυναικών είχαν υπέρταση.
• 3% των υπερτασικών γυναικών λάμβανε αγωγή, και μόνο 36.1% ρύθμιζε τελικώς την πίεση τους.

Κάνω χρήση αντισυλληπτικών. Πρέπει να ανησυχώ;

Αμέσως μόλις εισήχθησαν στην αγορά τα από του στόματος αντισυλληπτικά χάπια, πριν από 30 χρόνια, άρχισαν και οι πρώτες αναφορές που συσχέτιζαν την χρήση τους με αυξημένα επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Το χάπι περιέχει ένα μείγμα οιστρογόνων και προγεστίνης αλλά η συγκέντρωση αυτών των ουσιών σήμερα είναι μόλις το 1/5 αυτής που χρησιμοποιήθηκε αρχικά. Τα δεδομένα της μεγαλύτερης μελέτης σε 100.000 γυναίκες έδειξαν ότι: Η πιθανότητα να αναπτύξει μια γυναίκα υπέρταση είναι 80% υψηλότερη αν κάνει χρήση αντισυλληπτικών δισκίων. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στις καπνίστριες και στις παχύσαρκες, καθώς και στις γυναίκες που τα χρησιμοποιούν για περισσότερο από έξι χρόνια, ενώ δεν φαίνεται να διαφέρει σε διαφορετικών συγκεντρώσεις οιστρογόνων και προγεστίνης στο χάπι.

Υπολογίζεται ότι το ποσοστό γυναικών που ανέπτυξαν υπέρταση λόγω λήψης αντισυλληπτικών δισκίων στο χρόνο είναι 0.4%. Αν η χρήση των χαπιών αυτών διακοπεί, η αρτηριακή υπέρταση θα υποχωρήσει σε περίπου τα 2/3 των γυναικών.

Έτσι τα δεδομένα δείχνουν ότι το χάπι είναι ασφαλές καθώς ο κίνδυνος ανάπτυξης υπέρτασης είναι χαμηλός. Κάθε γυναίκα που λαμβάνει αντισυλληπτικά πρέπει να ελέγχει τακτικά την πίεση της, αλλά γυναίκες με διαγνωσμένη ήδη υπέρταση θα πρέπει να αποθαρρύνονται στη λήψη αντισυλληπτικών δισκίων και να δοκιμάσουν άλλες μεθόδους αντισύλληψης.

Η θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα αντίθετα, δεν είναι παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη υπέρτασης, ούτε αντενδείκνυται σε υπερτασικές γυναίκες.

Γιατί πρέπει να παρακολουθώ την πίεση μου κατά την κύηση;

Κατά την διάρκεια των δύο πρώτων τριμήνων της εγκυμοσύνης η συστολική αρτηριακή πίεση μειώνεται. Η υπέρταση της κύησης αναγνωρίζεται όταν η συστολική πίεση αυξάνεται κατά 30 μονάδες ή/και η διαστολική κατά 15. Αν όμως δεν είναι γνωστές οι τιμές αρτηριακής πίεσης πριν την εγκυμοσύνη, τότε τιμές 140/90 ή μεγαλύτερες θεωρούνται παθολογικές. Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης είναι επικίνδυνη τόσο για την μητέρα όσο και για το έμβρυο με σοβαρότερη επιπλοκή αυτή της προεκλαμψίας που εκδηλώνεται μετά την 20η εβδομάδα κύησης με λευκωματινουρία, περιφερικά οιδήματα, διαταραχές πήξης και ηπατικής λειτουργίας που μπορούν να οδηγήσουν και σε απώλεια της ζωής του εμβρύου και της μητέρας. Η υπέρταση της κύησης είναι πιο πιθανό να εκδηλωθεί σε νεαρές πρωτότοκες, με σακχαρώδη διαβήτη ή αρτηριακή υπέρταση.