Διατροφική αντιμετώπιση υπέρτασης
Διατροφολόγος – Διαιτολόγος Bsc, Άννα Καραγκούνη
(Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ιστολόγιο Nu3tious.wordpress.com)

 

 

Η υπέρταση αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες παθήσεις στον σημερινό πληθυσμό και είναι η αύξηση της πίεσης του αίματος πάνω στα τοιχώματα των αρτηριών. Ο μέσος όρος της αρτηριακής υπέρτασης δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 140/90 mm  Hg.

Ταξινόμηση αρτηριακής πίεσης στους ενήλικες.

Ταξινόμηση	Συστολική	Διαστολική
Φυσιολογική	<120	<80
Προ-υπέρταση	120-139	ή 80-89
Υπέρταση	140-159	ή 90-99
Στάδιο 2	>/160	ή >/100

Τα αίτια νόσου αυτής διακρίνονται ανάλογα με την ύπαρξη ή μη νόσου σε 2 είδη, στην πρωτοπαθή και στην δευτεροπαθή υπέρταση. Η πρώτη κατηγορία καλύπτει το 80%  των περιπτώσεων και δεν ανευρίσκεται σαφές αίτιο της υπέρτασης, ενώ στην δεύτερη, που ανήκει το 20% των περιπτώσεων, εμπλέκεται υπάρχουσα νόσο των νεφρών  ή των ενδοκρινών αδένων ( όπως στένωση νεφρικής αρτηρίας ή σύνδρομο Cushing).

Οι παράγοντες

που συμβάλλουν στην εμφάνιση και στην επιδείνωση της ασθένειας αυτής είναι οι παρακάτω:

1. Υψηλή πρόσληψη αλατιού (NaCl)
2. Παχυσαρκία
3. Κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών
4. Ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες
5. Γενετικοί – κληρονομικοί παράγοντες.

Επιπλοκές της υπέρτασης

Η ύπαρξη της υπέρτασης δημιουργεί επιπλοκές στον οργανισμό του ασθενή αρχίζοντας με έκπτωση της ελαστικότητας και λειτουργίας των αγγείων  που οδηγεί σε καρδιαγγειακά και άλλα νοσήματα ,όπως καρδιακή υπερτασική νόσος στην οποία προκαλείται υπερτροφία αριστερής κοιλίας και ανεπάρκεια. Μια άλλη επίπτωση που εμφανίζεται είναι η εγκεφαλική αιμορραγία ή θρόμβωση, λόγω απόφραξης των αγγείων που έχει σαν αποτέλεσμα την μη σωστή αιμάτωση του εγκεφάλου. Τέλος , διαταράσσεται η λειτουργία των νεφρών και παρουσιάζονται αλλοιώσεις νεφροσκλήρυνσης.

Τροποποίηση του τρόπου ζωής

Οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής μειώνουν την αρτηριακή πίεση, εμποδίζουν η καθυστερούν την υπέρταση, ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων και μειώνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η αποτελεσματική αλλαγή του τρόπου ζωής είναι δυνατόν να μειώσει τα επίπεδα αρτηριακής πίεσης στον ίδιο βαθμό με τη χορήγηση ενός φαρμάκου. Ο συνδυασμός 2 ή περισσότερων τροποποιήσεων στον τρόπο ζωής μπορεί να επιφέρει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Οι ασθενείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται για:

1. Διακοπή του καπνίσματος
2. Μείωση σωματικού βάρους
3. Περιορισμό υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ
4. Φυσική δραστηριότητα
5. Μείωση πρόσληψης αλατιού
6. Αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών
7. Μείωση πρόσληψης κορεσμένου και ολικού λίπους

Διαιτητικές προσεγγίσεις για την υιοθέτηση δίαιτας χαμηλής σε νάτριο (DASH)

Διαιτητικές πηγές νατρίου

1. Παράγωγα νατρίου, κυρίως αλάτι (NaCl) αλλά και baking σόδα,baking powder, γλουταμινικό μονονάτριο και σάλτσα σόγιας. (Το αλάτι περιέχει Να 40% ανά βάρος. Επομένως 2500mg NaCl μπορεί να θεωρηθεί ότι περιέχει 2500×0,4=1000mg νατρίου.
2. Τρόφιμα με φυσική περιεκτικότητα σε νάτριο. Τα ζωικά τρόφιμα κρέας, ψάρι, αυγό και γαλακτοκομικά προϊόντα περιέχουν σημαντικές ποσότητες Να. Τα μη επεξεργασμένα φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε Να.
3. Επεξεργασμένα τρόφιμα με προσθήκη άλατος ή άλλων παραγώγων νατρίου.
4. Νερό
5. Φάρμακα

Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων συνεισφέρει σε μεγαλύτερο βαθμό από τις υπόλοιπες πηγές στην τυπική πρόσληψη νατρίου. Επομένως, στο σχεδιασμό της δίαιτας με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο, έμφαση θα πρέπει να δίνεται στην κατανάλωση φρέσκων παρά επεξεργασμένων τροφίμων που  το εμπεριέχουν (κέτσαπ, μουστάρδα, καπνιστά ή παστά κρέατα, κονσερβοποιημένες σούπες, προσυσκευασμένα κατεψυγμένα προϊόντα).

Το επιπρόσθετο αλάτι ή αλατισμένα καρυκεύματα όπως αλάτι σκόρδου, δε θα πρέπει να προστίθεται κατά την προετοιμασία του φαγητού ή την κατανάλωση του.

Καλό θα είναι τα άτομα να παρατηρούν πάντα τις ετικέτες των τροφίμων και να επιλέγουν αυτά που έχουν 0,04 γρ νατρίου/100γρ ή ελεύθερα νατρίου ή αλατιού.

Υποκατάστατα άλατος

Μερικοί ασθενείς πιστεύουν, ότι η κατανάλωση των υποκατάστατων άλατος βοηθάει στην προσπάθεια μείωσης της πρόσληψης νατρίου (Na). Τα περισσότερα υποκατάστατα άλατος περιέχουν <1 mmol νατρίου/κουταλάκι τσαγιού, αλλά σημαντικές ποσότητες καλίου (K) (30-50 mmol/κουταλάκι τσαγιού) από KCl. Ασθενείς με νεφρική νόσο δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν υποκατάστατα άλατος, επειδή η χορήγηση επιπλέον Κ μπορεί να οδηγήσει σε υπερκαλιαιμία.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Nutrition and Diagnosis Related Care (2012), Seventh Edition, Sylvia Escott-Stump
2. Εθνικός Διατροφικός Οδηγός, άτομα ηλικίας 65 και άνω, Ευ Δια Τροφήν 2014, Ινστιτούτο Prolepsis.